Aman! Ben Yaşadım Çocuğum Yaşamasın!

Çocukken isteklerin gerçekleşmemiş veya çok fazla oyuncağın olmamış olabilir. Bu duyguyu çocuğun yaşamasın diye her istediğini yapmalı mısın?

Anne baba olarak çocuğuna güzel bir hayat sunmak istemen ve elinden gelen her şeyi yapman çok doğal. Olanaklarını kullanarak onun için yapabileceğin her şeyi yapıyor olabilirsin.

“Benim zamanımda oyuncağım yoktu. Onun olsun.” diyerek çok fazla oyuncak almak, “Ama istiyor. Kıyamıyorum.” diyerek her istediğini yapmak, olumsuz bir durum yaşadığında “Ama benim çocuğum çok üzüldü/kötü oldu. Olmasın.” demek gerçekten çocuğun için iyi bir şey mi? Hadi gel birlikte bakalım.

“Bizim zamanımızda böyle oyuncaklar yoktu.”

Günümüzde oyuncak endüstrisi çok gelişti ve artık çeşit çeşit binlerce oyuncak var. Ancak çocuğunun gerçekten çok fazla oyuncağa ihtiyacı var mı? Yeni ve değişik oyuncaklar çocuklar için cezbedici olsa da sürekli yeni bir oyuncağa sahip olan çocuklar bir süre sonra yeni alınan oyuncaklardan sıkılmaya başlıyorlar. Yeni bir oyuncak alınması onlar için artık heyecanlı, keyifli bir durum olmaktan çıkıp rutin bir durum haline geliyor.

Uzun vadede bakıldığında çocuklardaki bu alışma doyumsuzluk hissini de beraberinde getiriyor. Çocuğunun gelecekte bu doyumsuzluk hissini yaşamaması ve zevk almaya devam edebilmesi için oyuncak veya istekleri konusunda sınırsız olmamalısın. Alınacaklar veya yapılabilecekler ile ilgili aile içinde kurallarınız ve sınırlarınız olmalı. Bu kural ve sınırlara alışan çocuğun hem yeni bir durum veya oyuncakla karşılaştığında keyif, heyecan, mutluluk duygusunu yaşamaya devam edecek hem de uzun vadede bu duyguları yaşamayı sürdürecektir.

Ayrıca, artık biliyoruz ki çocuklar o kadar da çok oyuncağa ihtiyaç duymuyor. Bazen bir kalem hem araba olup halının çizgilerinde yol alıyor ardından uçak olup uçuyor, 5 dakika sonra da kağıt üstünde resim çizmeye başlayabiliyor. Eminim ki senin de “O kadar güzel oyuncağı var şu kağıt parçasıyla ne kadar uzun oynadı.” gibi cümleler kurduğun, en azından düşündüğün olmuştur.

Lütfen unutma, çocuğun ve sen ayrı bireylersiniz. Kendi yaşadığın oyuncağın olmaması durumu ve o duygular çocuğuna ait değil. O bu duyguları bilmiyor. Aldığın oyuncaklar bu sebeple yaşamadığı bir duyguyu çözmüyor.

O zaman, çocuğuna aldığın oyuncaklar senin küçüklüğünle ilgili duygularına karşı geliyor olabilir mi?

“Ama istiyor. Kıyamıyorum!”

Çocukların sosyal ve duygusal becerileri zamanla, büyüdükçe ve deneyimledikçe gelişir. İstekler ve arzular çocuklar için karşı durması çok zor duygulardır. Zamanla yaşadıkça her istediklerinin, her arzuladıklarının gerçekleşmeyeceğini öğrenirler. Çocuğunun istediği şey olmadığında çok üzüldüğünü, ağladığını ya da öfkelendiğini görmek senin için zor olabilir bu anlarda kendine çocuğunun iyiliği için bu duyguyu da yaşaması gerektiğini hatırlatabilirsin.

Hayatı boyunca her istediği gerçekleşemez öyle değil mi? Örneğin, çocuğunun uzaya çok ilgili olduğunu ve uzaya gitmek istediğini düşünelim. Çocuklukta bu bir hayal olabilir. Belki yetişkinliğinde gerçekten astronot olup uzaya gidebilir de ama büyüdüğünde halen uzaya gitmek istiyor olup gidememesi ihtimali de var. Böyle bir durumda onu uzaya gerçekten gönderebilir misin? Ya da çocuğun biraz büyüdüğünde kendisine zarar verecek davranışlarda bulunuyorsa ama istiyor diyerek buna destek olur musun?

“Ama benim çocuğum çok üzüldü/kötü oldu. Olmasın.”

Çocuğunun olumsuz duygular yaşadığını görmek ebeveynler için çok zor olabilir. Ancak yukarıda da belirttiğimiz gibi çocuğun henüz duygusal gelişimini tamamlamadı. Bu duyguları yaşayarak, deneyimleyerek duyguları tanıyacak, duygularıyla baş etmeyi öğrenecek hatta duygularını kabullenmeyi öğrenecek. Tüm duyguların insanlar için farklı işlevleri vardır ve belli alanlarda faydalıdır.

Çocuğunun da doğal olarak yaşadığı duyguları deneyimlemesi, tanıması ve öğrenmesi gerekir. Böylece sosyal duygusal gelişimini zaman içinde tamamlayacak ve yetişkin olduğunda duygu kontrolünü bilecektir. Çocuğunun zor anlarında öncelikle kendi yaşadığın zor duyguyu kabullenmek ve çocuğunun bu duyguyu yaşaması gerektiğini kendine hatırlatmak, sonrasında da çocuğun bu duyguyu yaşarken yanında olmak sana da ona da iyi gelebilir. Zor duygular ve hayattaki işlevleri, duyguları kabullenmeyle ilgili Kendini nasıl hissediyorsun? yazımızı da okuyabilirsin.

Özellikle okul çağına gelmiş olan çocukların anne babalarının en sık yaşadığı sorunlardan biri çocuğun okulda yaşadığı sorunları çözmektir. Çocuğun okulda kötü bir olay yaşamış, üzülmüş, sinirlenmiş olabilir. Bu noktada ona destek olmak ve yardımcı olmak istemen çok normal. Ancak özellikle bir arkadaşıyla yaşadığı sorunlarda sakin kalarak arkadaşının da bir çocuk olduğunu ve onun da sosyal beceri ve duyguları öğrendiğini hatırlamak sana iyi gelebilir. Bu noktada önerimiz hiçbir şey yapmaman değil konuyu öğretmenleri, okul psikolojik danışmanları/rehber öğretmenleri aracılığıyla çözmendir. Okuldaki bu roller sorunların çözülmesinde çok daha etkili ve kolaylaştırıcı olacaktır.

Zihin.co diyor ki;

Ebeveyn olmak, çocuğunun iyiliği için bazen üzülmesine izin vermek çok zor oluyor farkındayız. Ancak unutma ki bu zor anların yanında ebeveyn olmanın çok güzel yönleri de var. Çocuğunun sana sımsıkı sarılıp sevgisini göstermesi ve olumlu duygular yaşaması gibi 🙂

Psikolojik Danışman Gökçe Sertbaş
Çocuklara hayran, kendine ve danışanlarına katkı yapmaya bayılan bir psikolojik danışman.