Çocuğumu Nasıl Övmeliyim?

“Benim akıllı kızım!”, “Doğuştan yetenekli oğlum!”...
Bu faydalı olduğunu düşündüğün övgülerin çocuğunun cesareti ve çabası üzerinde olumsuz bir etkisi olabileceğini söylesem ne düşünürsün?

“Benim akıllı kızım!”, “Doğuştan yetenekli oğlum!”… Bu faydalı olduğunu düşündüğün övgülerin çocuğunun cesareti ve çabası üzerinde olumsuz bir etkisi olabileceğini söylesem ne düşünürsün?

Çocuğunun özgüvenini geliştirmek için ona bolca övgüler sunmanın faydalı olacağını düşünüyor olabilirsin. Övgü almak şüphesiz ki herkesi mutlu eder, çocuğunu da öyle. Ancak ya bu övgüler çocuğunda olumsuz bir etki yaratıyorsa? Hatta çocuğunun ‘pes etmesi’ne yol açabileceğini söylesem? Peki ya bunun en doğru şekli nasıl olmalı?

Çocuğunun akademik ve sosyal hayatında başarılı olması için ebeveyn olarak onu desteklemen oldukça önemli. Çoğu zaman bunu çocuğunun özelliklerini takdir ederek yapman da oldukça makul. Ancak çocuk eğitimiyle ilgili pek çok konuda olduğu gibi övgü konusunda da dikkat edilmesi gereken bazı hususlar var. Bunların başında da övgünün içeriği geliyor.

İçerdiği mesaj;

Övgünün içerdiği mesaj, bir konudaki yeterlilik veya becerinin, çaba ile kazanıldığı olmalıdır. Bu, çocuğuna başarısız olduğu zamanlarda denemeye devam etme gücü verir. Yani çocuğunun bir konuda “doğuştan yetenekli/zeki” olması, o konudaki ilk başarısızlığında bu yeteneğini kaybetmiş olma hissi yaratabilir. Çünkü doğuştan gelen özellikleri üzerinde bir kontrolü yoktur. Zeki olup olmamak onun elinde değildir ancak çalışkan olmak tamamen onun çabasına bağlıdır ve asıl takdir edilmesi gereken de bu yüzden çabadır. Bazen çocuk bu doğuştan gelen yeteneği kaybetmemek adına bir işe kalkışmamayı tercih edebilir.

Örneğin, bir çocuk çalışarak girdiği bir sınavda da başarısız olabilir, bu oldukça doğal. Ancak eğer çocuk zeki ve akıllı olması ile takdir topladıysa bu başarısızlık onun gözünde zeki olmadığını gösterecektir, bazen bununla karşılaşmamak için çalışmamayı bile tercih edebilir ki sonunda zekiyim ama çalışmadığım için olmadı diyebilsin. Çünkü onun takdir edilen yanı zekasıdır. Bunun yerine “Bravo, bu iş için çok uğraştın.” diyerek hedeflerine giden yolda harcadığı çabayı takdir etmek onun denemeye devam etmesini sağlayacaktır.

Bu yüzden, çocuğuna onda sadece sabit niteliklerin değil, çok çalışarak geliştirebileceği niteliklerinin de olduğunu söylemek önemlidir.  Yani eğer çocuğunun “zeki fakat çalışmıyor” olduğunu derinlerde zeki olmasıyla övünerek söylüyorsan aslında çalışmıyor olduğunu vurguluyor ve böylece çalışmayı takdir edemiyor olabilirsin.

Ne kadar övmeliyim?

Övgüyle ilgili bir diğer önemli husus da şüphesiz ki miktarıdır. Çocuğunu överken bunu ne sıklıkta yaptığın da önemli. Abartılı ifadelerden kaçınmalısın. Bu, onda bu kadar övgüyü hak etmediği hissini uyandırdığı gibi, senin inandırıcılığına olan güvenini de etkileyebilir. Çünkü yapabildiklerinin ne kadar takdiri hak ettiğinin sıklıkla o da farkındadır.

Klinik Psikolog Feyza Baca Biçer
Yaşamayı ve gülmeyi seven, öğrenmekten ve öğrendiklerini paylaşmaktan keyif alan bir psikolog, akademisyen.