Çocuğun İstenmeyen Davranışları ile Baş Etme

Çocuğunun istemediği davranışları için ne yapabileceğini biliyor musun?

Sen ne kadar yanlış olduğunu anlatsan da yapmaması gerektiğini söylesen de bazı davranışları neden yaptığını sorguluyor musun? Bazen daha da öteye gidiyor istemediğin davranışları yaptığında onu yargıladığın, “Ama bu yanlış! Bunu yapmamalı benim çocuğum.” gibi düşüncelerin oluyor mu? Belki de bazen kendini tutamayıp çocuğuna da kızıyorsun, bağırıyorsun veya bu davranışları engellemek için aklına ne gelirse onu yapıyorsun. Bazen bu yaptıkların işe yarasa da her zaman her davranışta işe yaramıyor değil mi?

Neden bazen işe yarıyor bazen de yaramıyor?

Çocuğunun yaptığı davranışın altına yatan sebebi düşünmeden, değerlendirmeden uyguladığın çözüm yolları çocuğunun gerçek ihtiyacına yönelik olmayabilir. Davranışın sebebini düşünmek, örneğin son zamanlarda ortaya çıkan davranışın ne gibi gelişmelerden sonra ortaya çıktığını değerlendirmek belki de çözümü hızla sana getirecek.

Bir örnek düşünelim; çocuğun son zamanlarda senin yanından kesinlikle ayrılmıyor. Sürekli yanında olmak, sana temas etmek istiyor. Ancak yedi yirmi dört temas halinde olmak, bazen sen tuvaletteyken kapıya vurup bağırarak ağlamaya başlaması seni çok yormaya başladı. Ancak sen ne söylersen, ne yaparsan yap bu durum değişmiyor. Ne kadar yorucu her ikiniz için de değil mi? Derken bir gün oturdun ve bu davranışın ne zaman başladığını düşündün. Bir anda aklına bu davranışların başlamasından hemen önce çocuğunun alışveriş merkezinde elini bir anda bırakıp koşmaya başladığı ve ardından kaybolduğu geldi. O gün kaybolmuş olmak ve sana kavuşana kadar yaşadığı korku belki de bu davranışların altında yatıyor.

Öncelikle her zaman ebeveynlerle temas ve yakınlık için yapılan bu davranışların bambaşka sebeplere de sahip olabileceğini lütfen unutma ve kesin yargılarda lütfen bulunma. Her çocuk biricik ve kendine özeldir. Yaptığı davranışın altındaki sebeplere bakarken hayatındaki değişimleri, bu değişimlere verdiği tepkileri, rutinindeki bozulmaları, fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarının karşılanıp karşılanmadığını öncelikli olarak düşünebilirsin. Her zaman her davranış için sebebi bulmak bu kadar kolay olmayabilir. Çok daha fazla üzerine düşünmen veya çocuğunu gözlemlemen gerekebilir. Ancak davranışı etiketlemeden sebebini aramak süreci ve çocuğunla iletişimini güçlendirecektir. Unutma ki ebeveyni olarak çocuğunu en iyi gözlemleyebilecek ve tanıyabilecek kişilerden biri sensin.

Sebebi Bulduktan Sonra Ne Yapmalısın?

Öncelikle çocuğunun seni karşısında değil de yanında hissetmesi çok önemli. Çocuğuna beni değiştirmek istiyor düşüncesi yerine beni anlıyor ve yardımcı olmak istiyor düşüncesini aşılamak süreç içerisinde ilişkinizi kuvvetlendireceği gibi kolaylaştıracaktır da. Çocuğunun her şeyden önce, o ne yaparsa yapsın senin onun yanında olup onu seveceğini bilmesi hissetmesi gerekir.

Davranışın altında yatan sebebi bulduğunu veya en azından tahmin ettiğini düşünüyorsan öncelikle konuyu değerlendirmeli, çocuğunla birlikte hareket etmelisin. Bu değişiklik için yapacağın adımlarda bazen onunla konuşabilir, duruma göre senin neler yapacağını, değişim gerekiyorsa nelerin değişeceğini, ona nasıl yardımcı olacağını anlatabilir ve davranışlarınla da bunu gösterip gerçekliğini görmesini sağlayabilirsin. Bazen herhangi bir değişiklik yapamayacak olabilirsin, durum buna elvermeyebilir. Bu gibi durumlarda çocuğunu anladığını, yanında olup ona destek olduğunu hissettirmen yine ön planda gelir. Çocuğunun iyiliği için elinden geleni yapacağını ancak değişimin mümkün olmadığını net ve anlayabileceği kelimelerle açıklamak yardımcı olacaktır.

Tüm bunlara rağmen değişmezse, sebebini bulamazsan ve durumun içinden çıkamıyorsan öncelikle durumu kabullenmeli ve kendine kesinlikle yüklenmemelisin. Bazen aile içinde bazı durumları çözemeyebiliriz ve bir ruh sağlığı uzmanına gitmemiz gerekebilir. Lütfen bu tip durumlarda uzman desteği almaktan çekinme!

Psikolojik Danışman Gökçe Sertbaş
Çocuklara hayran, kendine ve danışanlarına katkı yapmaya bayılan bir psikolojik danışman.