Çocuğunun Özgüvenini Geliştirebilmesine Destek Olabilmek

Çocuğun ortama girdiğinde çok daha iletişim kursun istiyorsun ama o arkana mı saklanıyor? Okulda iyi yapabileceği şeyler varken aslında yapamıyormuş gibi geride mi kalmayı tercih ediyor? Çocuğunun öz güveni geliştirmesi gerektiğini mi düşünüyorsun? Bakalım bu süreçte sen ebeveyni olarak bu konuda nasıl destek olabilirsin?

En geniş tanımıyla özgüven (self-confidence); kişinin kendisi hakkındaki değerlendirmelerini içeren olumlu ve olumsuz tüm duygu ve düşünceleri ve buna göre davranmasıdır.  Eğer çocuğun;

  • Duygu ve düşüncelerini ifade etmekte güçlük çekiyorsa,
  • Herhangi bir faaliyete başlamakta güçlük çekip temkinli davranıyorsa,
  • Yeni girdiği ortamlarda normalden fazla derecede iletişim güçlüğü çekiyorsa; bazı çalışmalarla çocuğun özgüven ve atılganlık becerilerini desteklememiz gerektiği anlamına gelebilmektedir.

Peki bu konuda ebeveyn olarak çocuğuna nasıl destek olabilirsin?

1. Koşulsuz sevgiyi vurgulamak

Bir çocuğun ne olursa olsun ailesinin onu sevdiğini bilmesine çok ihtiyacı vardır. Hatta güvenlik ihtiyacından sonraki en temel ihtiyacı koşulsuz sevgidir. Çocuğuna onu her zaman çok sevdiğini vurgulamak sen en değerli varlığı tarafından sevildiğini bilmek benlik algısını geliştirecektir. Unutma ki ebeveyni tarafından sevimeye değer olduğuna inanan çocuk dünyayı keşfetmeyi ve dünyaya güvenmeyi başarabiliyor. Tehlikede hissettiğin, güvenemediğin, sevilmediğin bir ortamda iyi işler başarmayı bekleyemezsin.

2. Duygu ve düşüncelerini dikkatlice dinlemek-destekleyici olmak:

Duyguları ifade edebilmenin de bir beceri olduğunu pratik yapa yapa ifade edebilmenin önemini unutmayalım. “Hadi arkadaşlarının yanına gidip oynasana seni bekliyorlar” dediğin vakit geri çekilen çocuğuna yanına gidip ne hissettiğini ve ne düşündüğünü sormak, dinlemek, arkadaşlarının da onunla oynamak istediğini söyleyip keyifli vakit geçirmek için burada olduğunu belirterek cesaretlendirmek önemlidir. Çekingen mizacı olan çocukların da atılganlık becerileri bu şekilde desteklenebilir. Cesaretlendirmekle zorlamak arasındaki ince çizgi yemeğin tadını vermekle tadını kaçırmak kadar hassas bir nokta.

3. Olumlu yönlerini vurgulamak

Öz güven desteği gereken çocukların kendilerinin güçlü yönlerini, yapabildiklerini görmeye eğilimini geliştirmesi gerekir. Başarısızlıklarını görmeye eğilimlidirler. Bu yüzden de tekrar hata yapmamak için geride durmayı tercih edebilirler. Sen ebeveyni olarak çocuğunu güçlü yönleriyle temas ettirdikçe benlik farkındalığı gelişecektir.

4. Bedensel aktivitelere katılmasını desteklemek

Beden ve ruhun bir bütün olduğunu düşünürsek; çocuk bedensel olarak atılganlık kazanınca kendini ifadesi de kolaylaşacaktır.  Bazı çekingen çocuklar sanatta ya da sporda kendini öyle harika ifade edebiliyor ki kendi de ürün oluşturdukça ne kadar güçlü yönleri olduğunu fark edebiliyor, tabi bu da özgüven becerilerini geliştiriyor.

5. Zorlamamak, destekçi olmak, zamana bırakmak

Çocuğa yukarıda anlattığım adımlar için uygun ortamı sağladıktan, onun duygularını anlayan bir yerden baktıktan sonra bekleyip onu zorlamamak çok önemli. Üzerine konuşup, beklemek, ısrar etmemek çok önemli. Yalnızca kendisinin sorumluluğunu aldığı vakit kendini geliştirebileceğini unutmayalım.

Gelişim bir süreç. Bu sürecin formülü ise şu: Yanında olmak, destekçi olmak, beraber çabalamak ama zorlamamak ve sıkmamak.

Gelişim Psikoloğu Ayşegül Gürel
İçindeki çocukla dost kalmış bir gelişim psikoloğu, müziksever bir çift-aile terapisti.