Çocuklara Hayır Demek ve Tutarlı Davranmak

Çocuğuna hayır demekte zorlanıyor olabilir ya da bir kez hayır dedikten sonra dayanamayıp istediği şeye izin veriyor olabilirsin. Ancak çocuğuna hayır demen gereken zamanlarda hayır demek aslında onun için çok faydalıdır. Hayır derken dikkat etmen gerekenleri öğrenmek ister misin?

Çocuğun bir şey almanı istediğinde veya bir yere gitmek istediğinde ona o an satın alamayacağını veya soğuk olduğu için dışarı çıkamayacağını söylediğin olmuştur. Zaman zaman hayır demen çocuğun için faydalı bir öğrenme aracıdır. Sınırları, bir şeyin neden uygun olup olmadığını anlamasını ve onu önemsediğini görmesini sağlar. Çocuğuna farklı şekillerde hayır diyebilirsin ancak bunların hepsi etkili olmaz. Bu noktada önemli olan hayır dediğinde bunu gerçekten ima etmen ve sonradan değiştirmemendir. Hayır, hayır olarak kalmalıdır.

“Bakarız…”

Çocuğun bir şey istediğinde “Bakarız” gibi muallak cevaplar vermen çocuğun için zorlayıcı ve kafa karıştırıcı olur. Kesin bir hayır duymamış çocuğun, ısrarcı olup beklemediğin davranışlarda bulunabilir. Bu noktadaki amacı evet duyma ihtimalini arttırmaktır çünkü net bir hayır duymamış olmak evet ihtimali olduğu mesajı verir. Bunun yerine kesin bir hayır dediğinde örneğin “Hayır bugün bunu alamayız.” “Hayır, ödevini yapmadan dışarı çıkamazsın.” vb. kararlı cümleler kullandığında çocuğun için bu çok daha net olacaktır. Ancak şunu da unutma ki bazen gerçekten de belki demen gereken durumlar olacaktır. O zamanlarda da belki demekten lütfen çekinme!

Hayır ama neden?

Kesin ve net bir şekilde hayır diyerek kestirip atmak da tam anlamıyla doğru bir yaklaşım sayılmaz. Hayır dedikten sonra kısaca neden hayır dediğini açıklaman çocuğunun da durumu daha iyi anlamasını sağlayacak ve durumu ikiniz için de kolaylaştıracaktır. Dışarı çıkma örneğini ele alırsak, çocuğun dışarı çıkmak istediğinde “Hayır dışarı çıkamazsın çünkü hava çok soğuk. Hasta olabilirsin.” gibi bir açıklama çocuğunun da daha kolay kabullenmesini sağlayacaktır. Söylediğin şeylerin sebebini anlayan çocuğun “Annem bana izin vermiyor.” şeklinde düşünmek yerine zamanla “Annem beni önemsediği için çıkmama izin vermiyor.” şeklinde düşünmeye başlayacaktır.

Hayır’ın arkasında durmak

Çocuklar ilk anda zorlamaya ve istedikleri şeye ulaşmak için her yolu denemeye meyilli olurlar. Özellikle hayır demeye yeni başladıysan bu süreç bağırmalar, istenmeyen davranışlar, ağlamalar, yalvarmalarla geçebilir. Tüm bu davranışlara karşı net ve kararlı olman, söylediğin hayırı değiştirmemen gerekir. Bazen bu durumlar “Senden nefret ediyorum!” “Sen kötü bir annesin/babasın!” vb. söylemlere kadar varabilir. Bu tür anlarda sakin kalmalı ve çocuğuna her ne olursa olsun onu çok sevdiğini ve onu sevmekten vazgeçmeyeceğini söylemeli, onu ne kadar çok sevsen de kuralın bu olduğunu, kuralın sevgiyi değiştirmediğini söylemelisin. Davranışlarıyla ilgili sorunlar çok arttığında ve senin de duyguların yoğunlaştığında bir ara vermek isteyebilir ve bunu çocuğuna söyleyebilirsin. Evde bir sakinleşme köşesi oluşturabilir ve oraya gitmesini isteyebilirsin.

Hayır ile baş etmeyi öğret

Ebeveynler bazen hayır demekten suçluluk duyabilir, kendilerini zalim hissedebilir veya sadece çocuğunu üzmek istemeyebilirler. Ancak kendi duygularının farkına varman ve sakinleşme yollarını öğrenmen, en önemlisi de hayır demenin çocuğunun iyiliği için olduğunu hatırlaman gerekiyor. Çocuğunun bazen olumsuz duyguları hissetmesinin de gerekli olduğunu, ve hayır kelimesini duyduğunda yaşadığı olumsuz duygularla bu sayede baş etmeyi öğreneceğini lütfen unutma.

Zihin.co diyor ki;

Çocuğuna gerektiğinde hayır diyebilmen çok önemli bir özellik ancak çocuğunun tüm isteklerine hayır diyecek bir hale de gelmemeye özen göster. Kabul edebileceğin, makul olduğunu düşündüğün durumlara evet dediğinden emin ol. Çok fazla hayır dediğini hissettiğin zamanlarda öncelikle hayırın gerekçelerini değerlendirmeyi unutma.

Psikolojik Danışman Gökçe Sertbaş
Çocuklara hayran, kendine ve danışanlarına katkı yapmaya bayılan bir psikolojik danışman.