Kriz/Travma Durumlarında Çocuğuna Nasıl Yaklaşabilirsin?

Doğal afet, şiddet vb. travmatik olaylarda nelere dikkat etmelisin, çocuğunla neyi, nasıl konuşmalısın?

Normal insan yaşantısının dışında olan ve bireylerde fark edilir düzeyde stres yaratan olaylara travmatik olay denir. Travmatik bir olay, birey sadece travmatik durumu deneyimlediğinde değil, bir yakını deneyimlediğinde hatta medya aracılığı ile duyduğu durumlarda bile etkili olabilir. Her bireyin tepkisi ve etkilenme düzeyi farklı olabileceği için çocukların da tepkilerini bireysel olarak takip etmek gerekir. Bu süreçte çocuğuna kendini ifade etme şansı vermen çok faydalı olacaktır. Kendini güvende ve dinlenilmiş hisseden çocuklara müdahale etmek çok daha hızlı ve kolay olacaktır.

Çocuğunla iletişiminizde dikkat etmen gereken konular ise genel çerçevede şu şekildedir;

Rol model olabilme

Çocuklar yetişkinleri modellemeye yönelirler. Yetişkinlerin kaygıları, korkuları çocuklarda da benzer şekilde ortaya çıkacaktır. Bu süreçte ailesinden güven verici bir tavır gören çocukların rahatlamaları daha kolay olacaktır. Bununla bağlantılı olarak, sen de kendi ihtiyaçlarını geri plana atmamalısın. Kendine iyi gelecek şeyleri yapmak uçakta önce kendi oksijen maskeni takmana benzer. Kendini güvenceye aldığında çocuğuna yardım etmen daha kolay ve sağlıklı olacaktır.

Güvende olduğunu hissetme/hissettirme

Bir çocuğun en önemli ve öncelikli ihtiyaçlarından biri güvende olduğunu hissetmektir. Dışarıdan hiç beklemediği anda güvende olma hissinin tehdit edildiğini hisseden çocuk için yapılacak ilk müdahale tekrar güvende hissedebileceğine yönelik söylemlerdir. Örneğin; sevgini sözel ve fiziksel olarak daha çok göstermeyi tercih edebilirsin. Güven duygusunu pekiştirmek için aldığınız önlemleri ve herhangi bir kriz durumunda ne yapacağınıza dair planlamanı çocuğunla paylaşabilirsin.

Bazı rutinlere devam edebilme

Travmatik durumlara maruz kalan çocukların akıllarındaki en büyük sorulardan biri “Tekrar her şey eskisi gibi olacak mı?”dır. Günlük rutinlere sahip olmak çocuklarda ayrıca güven sağlayan bir unsurdur. Bu süreçte rutinlerin olabildiğince değiştirilmeden korunması da çocukların travmatik olaylar karşısında korunmasını ve güvende olma hissinin tazelenmesini desteklemektedir.

Kaygıyı yönetebilme

Bu süreçte çocuklar kaygıyı yoğun olarak yaşayabilirler. Kaygılı olduklarını dillendirebilecekleri gibi fiziksel olarak da kaygıları dışa vurabildikleri gözlenebilir. Bu süreçte sebepsiz karın ağrıları gibi belirtiler olabileceği gibi kavgacı olma, keyifsiz olma gibi davranış değişiklikleri, okula gitmek istememe, uyku sorunları gibi farklı belirtilerle de kaygılarını gösterebilirler. Yaşadıkları bu kaygı veya korkunun normal olduğunu çocuklara göstermek duygularını kabullenmelerini kolaylaştıracaktır.

Süreçle ilgili yeteri kadar açıklamalar yapma

Çocuklar yaşadıkları, duydukları olaylar ile ilgili sorular sormaya meyilli olabilirler. Bu süreçte kendini tekrar güvende hissetmek isteyen çocuğun konu hakkında olabildiğince çok bilgi toplamaya çalışabilir. Bu sorulara vereceğin cevapların çocuğunun anlayabileceği kadarla sınırlandırılması önemlidir. Çocuğun sorduğu soruya yeteri kadar ve net cevaplar vermek çocukta gereksiz kafa karışıklıklarını önleyecektir.

Çevrede konuşulanlara dikkat etme

Çocuklar dinlemiyor gibi gözükseler de yanlarında, duyabilecekleri alanlarda konuşulanları takip ediyor, dinliyor olabilirler. Bu süreçte yakınların ile konuşmak seni ve aileni destekleyecek bir sosyal unsur olsa da çocukların neyi duyduğunu, yanlarında neyin konuşulduğunu dikkatli takip etmek önemlidir. Ne yazık ki toplumsal travmatik olaylarda internette, haber programlarında pek çok izlenebilecek kaynak olabilir. Bu kaynakların yetişkinlere yönelik olduğunu unutmamak ve çocuğunun izlediği şeyleri daha sıkı takip etmen travmaların pekişmesini engelleyecektir.

Psikolojik Danışman Dinemis Kip
Kapıldığı kontrol illüzyonunu öz şefkatle ters yüz etmeyi benimsemiş psikolojik danışman, Amor Fati yolcusu...