Çocukla Ölüm Haberini Paylaşmak

Bir sevdiğimizin kaybını yaşamak, onun yokluğuyla yüzleşmek ve bunun üzerine düşünmek ve konuşmak hepimiz için oldukça zor bir deneyim. Peki ya çocuklar? Ölüm haberi çocuklara nasıl verilmeli?

Bir sevdiğimizin kaybını yaşamak, onun yokluğuyla yüzleşmek ve bunun üzerine düşünmek ve konuşmak hepimiz için oldukça zor bir deneyim. Bu durum çocuklar tarafından yaşantılandığında bu deneyim daha da zorlaşıyor.

Ancak kayıplar yaşamın kaçınılmaz olayları ve bu yüzden kayba engel olamıyoruz ve yeri geliyor hiç istemesek de hayat bizi bunu çocuklarla konuşmak zorunda bırakabiliyor. Bu konuşma kayıp aileden biri ise daha da zor bir hal alıyor. Hatta ebeveynler bu haberi verip vermeme konusunda da kararsız kalıyor. Peki biz yetişkinler için bile konuşması bu kadar zor olan bir durum çocuklarla nasıl konuşulur?

Çocuğa bu haberi kim nerede vermeli?

İlk karar verilmesi gereken bu haberi kimin vereceği. Çocuğunla böyle bir meseleyi konuşman gerekiyorsa söyleyip söylememe ya da bir psikolog ile birlikte söyleme konusunda endişelerin olabilir. Ancak bunun en doğru yolu çocuğun konuşurken kendini en rahat hissedeceği, en yakın olduğu kişi tarafından yapılması (kayıp ebeveynlerden biri ise, diğer ebeveynin bu konuşmayı yapması gibi). Çünkü çocuğun duygularını, korkularını paylaşabilmesi ve onunla benzer duyguları yaşayan bir yetişkinin bu konudaki hislerini anlaması önemli.

Böyle bir paylaşımın yapılmadığı durumda, kaybın yaşandığı evde bir takım değişiklikler ve hareketlilik olduğunu fark eden çocuk bunu kendince açıklamaya çalışacaktır bu yüzden bu konuda mümkün olduğunca hızlı davranmak önemli, böyle önemli bir haberi çocuğun en güvendiği kişilerden değil de bir başkasından duyması güveninin sarsılmasına yol açabilir. Ayrıca bu haberin verildiği ortamın da yine kendini en güvendiği hissettiği yerlerden seçilmesi gerekli.

Nasıl söylenmeli?

Çocuklarla ölümü konuşmanın zorluğu anlamlandırmakta zorlanmalarındandır. Yani ölüm kavramı çocuk için anlaşılması güç olabilir, somutlaştırılmayan bir durumu zihninde tahayyül etmesi oldukça zordur. Bu sebeple özellikle bu ifadeyi anlamakta zorlanacağı bir yaşta ise durumu mümkün olduğunca somutlaştırmalısın. Bu somutlaştırmayı değişimlere odaklanarak yapman daha kolay anlamasını sağlayabilir. Artık nefes almayacak, yemek yemeyecek vs gibi ifadeler daha iyi anlamasını sağlayabilir. Ya da mevsim dönüşleri üzerinden örneklendirebilirsin. Ancak “çok uzaklara gitti, derin bir uykuda..” gibi ifadelerden kaçınmalısın. Bu ifadeler çocukta hayatta kalan ebeveynden ya da sevilen kişilerden kısa süreli ayrılmalarda dahi korku yaşamasına, uyku problemleri ile karşılaşılmasına neden olabilir.

Bu oldukça zor bir süreç ve çocuklar yetişkinlerle benzer baş etme becerileri göstermezler, her çocuk farklı tepkiler verebilir. Kaybın ilk zamanlarında uykuya dalmada güçlük, sağ kalan ebeveyne aşırı bağlanma, eskiden yapabildiği şeyleri birden yapamaz hale gelme (birden alt ıslatmaya başlayabilir) gibi durumlarla karşılaşabilirsin. Ancak bu belirtiler uzun süre devam ederse bir terapistten destek alman gerekebilir.

Klinik Psikolog Feyza Baca Biçer
Yaşamayı ve gülmeyi seven, öğrenmekten ve öğrendiklerini paylaşmaktan keyif alan bir psikolog, akademisyen.