Senin İlişki Halin Hangisi? Ada Mı Dalga Mı Yoksa Çapa Mısın?

Neden bazılarımız ilişkilerimizde duygusal ve fiziksel teması daha fazla deneyimlemek isterken bazılarımız daha soğuk ve mesafeli? Dertlerini paylaşmak ve rahatlamak için daima yakınlarına ihtiyaç duyanlar mı yoksa kendi kabuğuna çekilip kendi kendine halledenler mi “normaldir”? Kişiler arası sınırlar “kesinlikle aşılmamalı, mahremiyete saldırı” mıdır?

Partnerinle kurduğun ilişkide belki de en temel arzun bir an önce hem ilişkideki kendini hem partnerini tanımak ve ne kadar uyumlu olduğunuza dair bilgiler almak. Bu bilgiyi edinmenin pek çok yolunu deneyebilirsin; yakın çevrenin fikirlerini almak, kişisel gelişim kitapları okumak, burç eşleşmelerine bakmak, yıldız haritanızı çıkarmak, kişiliği inceleyen testler yapmak veya bir terapiste gitmek. Tüm bu yöntemler genelde fikir sahibi olmanı sağlasa da hatta kendin için en güvenilir yolu bulduğunu düşünüyor bile olsan yakın ilişkilerindeki “sen” ile seni tanıştıran, nasıl bağ kurduğunu, çatışma anlarında nasıl bir hale büründüğünü veya ilişkideki önceliğinin kendin mi ilişkin mi olduğunu belirleyen şey aslında bağlanma şeklindir. Bağlanma şekillerini kendi içerisinde birer kültür olarak ele alan Stan Tatkin onları üçe ayırıyor; ada, dalga ve çapa olanlar. Peki sen hangisisin?

Ada

Çocukken oynadığın oyunları hatırlıyor musun, kendi halinde sessizce oynadığın oyunlar mıydı? Mızmızlanmadan, ağlamadan, uslu bir şekilde mi zaman geçirirdin? Ada ebeveynler sıklıkla çocuklarını kendi başlarının çaresine bakmak konusunda teşvik ederler ve çocuklarından başarılı olmasını beklerler. Başarılı olamadığında içini kaplayan utanç duygusu tanıdık geliyor mu? Adalar, başarısızlıklarını utanç kaynağı olarak görmeye eğilimlidir. Stresli durumlarda kafanı toplamak için sıklıkla kendi kendine kalmaya ihtiyaç duyarsın. Hatta bazen partnerin, fazlasıyla kullandığın oto regülasyon stratejinin onu sevmediğin, istemediğin veya terk ettiğin anlamına geldiğini düşünerek sana sitem edebilir. İnsanların senin hakkındaki her şeye hâkim olmasındansa sırların olmasını tercih edersin. Bunun için mimiklerini kontrollü kullandığın veya hiç kullanmadığın olur. Sorunların senden kaynaklı olmadığına eminsindir bu yüzden de çaresiz kalana kadar çatışmalardan kaçmak istersin. Unutmak, senin sisteminin en büyük parçasıdır, mümkün olduğunca tatsız anılarını unutursun.

Dalga

Kendini güvende hissetmek için herhangi bir dış kaynağa ihtiyaç duyduğunu hissediyor musun? Kendini yatıştırmak ve sakinleştirmek istediğinde partnerine daha çok yakınlaşıyor musun? Çocukluğunda ebeveynlerine karşı muhtaç olmuş veya yük olmuş gibi hissetmiş olabilirsin. Sessizlik senin için aşılması gereken bir sorun gibidir, konuşarak kendini rahatlatmak istersin. Hayat senin için ya siyahtır ya da beyaz dolayısıyla karar vermek ve istediklerini elde etmek çok zordur. Yakın çevren, çok çeşitli bakış açıları ile olayları değerlendirebildiğini düşünür ve onlarla zaman geçirmekten hoşlanırsın. Arkadaşlarının sorunları için aşırı endişelenip tüm vaktini onlarını dinginleştirmek için harcayabilirsin. Sen de yakınlarından tüm gece derdini anlattığında seni dinlemelerini ve yardımcı olmalarını beklersin. İlişkilerini ve kararlarını mantıksal çerçeveye oturtmaktansa duygusal anlamlar yüklemeyi tercih edersin. Geçmişi unutma eğiliminde olan adaların aksine, dalgalar geçmişteki kırgınlıklarını çözmeden yola devam etmeyi reddetmek.

Çapa

Olayları akışına bırakabildiğini düşünüyor musun? Çocukluğunda ebeveynlerinin birbirlerini iyi idare ettiklerini, kendi aralarındaki çatışmaları gizlemeden ama onararak devam ettiklerini gözlemlediğini hatırlıyor musun? Çapa yetiştiren aileler sözel ifadeye önem verirler, sevecenlerdir ve duygudaş olmayı önemserler. Farklı bakış açılarına ve kişiliklere sahip insanlara uyum sağlayarak onlarla geçinebilirsin. Dayanışma ve iş birliği içinde olmak seni en çok heveslendiren şeylerin başında gelir. Partnerinle karşılıklı olarak birbirinizin güvende hissetmesini sağlamaktan sorumlu olduğunuzu düşünürsün. Tartışma anında kabuğuna çekilen adaların veya daha yakın ilişki kurmak isteyen dalgaların aksine çapanın asıl odağı yaşanan üzüntüyü karşılıklı olarak kabul etmek ve anlaşmazlığı çözmektir. Partnerinle bir takım olarak hareket etmek senin için çok önemlidir. Çapaların da ilişkilerinde terk edilme veya fazla bunaltılma korkusu vardır ancak bu korkular onları adaları veya dalgaları etkilediği kadar etkilemez.

Elbette ki tüm bu bilgiler, kendini veya partnerini sınıflandırman, eleştirmen veya yargılaman için değildir; anlaman ve anlaşılman içindir. Kesinlikle kendine ve partnerine tanı koymak için kullanmamalısın. İlişkin, bağlanma şekillerinden çok çok daha fazlası; tüm bu bağlanma şekilleri ise ilişkinin iç yüzündeki yapbozun bir parçasıdır.

Zihin.co’dan Bir Öneri

Sadece bağlanma şekillerine farklı bir açıdan bakmak için değil aynı zamanda kendini keşfederken partnerini ve ilişkini de anlamlandırmak için de Dr. Stan Tatkin’in Biz Böyle Yapıyoruz kitabını keyifle okuyabilirsin.

Kaynak: Tatkin, S. (2020) Biz Böyle Yapıyoruz. (Çev. C. Ömürsuyu Seyis).İstanbul: Hep Kitap.

Psikolojik Danışman Dinemis Kip
Kapıldığı kontrol illüzyonunu öz şefkatle ters yüz etmeyi benimsemiş psikolojik danışman, Amor Fati yolcusu...