İş Yeri Stresi ile Nasıl Başa Çıkabilirsin?

Her gün zamanının büyük çoğunluğunu geçirdiğin iş yerinde, kendini büyük bir stres altında mı hissediyorsun? Bedeninde gerginlikler ve kalbindeki huzursuzluk hissi arttı mı? Belki de iş yeri stresi ile ilgili kendine önlemler almanın zamanı gelmiştir.

Herhalde yeryüzünde stressiz bir işi olduğunu söyleyen birini bulabilmemiz çok zordur. İster işini çok sev, istersen sevme yine de geçici ya da sürekli stres altında kaldığın durumlarla karşılaşıyorsundur. Uzun süreli stres altında kalmanın hem fizyolojik hem de psikolojik problemlere yol açtığını görüyoruz. Eğer ilgini çekerse stresin nasıl hastalığa dönüştüğünü buradan da okuyabilirsin.

“Meslek hastalığı” kelimesini duymuşsundur. Bu kelime sadece o mesleğin verdiği fiziksel tahribat değil aynı zamanda mevcut stresin verdiği zararı da içerebiliyor. Peki mesleğin stresli diye ya da iş yerinde stres faktörleri var diye bunu kabul edip günün birinde o hastalığın kapını çalmasını mı bekleyeceksin? Tabi ki buna cevabın hayır olmalı. Mümkün olduğunca iş yeri stresinin senin üzerindeki etkilerini azaltmaya çalışarak bu tahribatın önüne geçmeye ve hayat kaliteni arttırmaya çalışabilirsin.

Öncelikle iş yerindeki olası stres faktörlerine bir göz atalım:

  • Arkası kesilmeyen işler-mail trafiği
  • Zamanın yetmemesi
  • İşle ilgili yeteri kadar bilgi ve beceriye sahip olmamak
  • Yönetici veya iş arkadaşları ile anlaşamama
  • İşini kaybetme korkusu
  • Maddi kaygılar
  • Yaptığı işin beğenilme kaygısı
  • İş ortamında sosyal destek görememe ve muhtemelen senin de eklemek isteyeceğin birçok madde olabilir.

Şimdi de neler yapabileceklerine bir bakalım:

1. Stres nedenlerini belirle

Hangi durumlarda bedeninde huzursuzluk ve gerginlik hissediyorsun? Ne oluyor da derin derin nefes alma ihtiyacın oluyor ya da tehlike altında hissediyorsun? Yaptığın iş başkaları için yeterli, senin için yetersiz mi geliyor? Hep daha iyisi olsun mu istiyorsun? Örneğin, zamanın sana yetmediğini fark ediyorsan iyi bir zaman planlaması konusunda kendini geliştirmen sana bu konuda kolaylık sağlayabilir. Böylece stres faktörlerinden biri daha kontrol atında olmuş olur. Bu zaten hep böyle demek kolay iş. Nedenini bulup değişim için harekete geçmek gibisi yok!

2. Sana ne yapmak iyi gelir?

Hayatından çalışmayı çıkarınca geriye ne kalıyor? Film izlemek, kitap okumak, hobi edinmek, ailene veya dostlarına vakit ayırmak, yeni yerler görmek… Hangisini yapmayı çok seversin? Eğer cevap hiçbir şeye vaktim kalmıyor şeklindeyse sevdiğin şeylerden neleri unuttuğunu veya nelere vakit ayıramadığını gözden geçirmeni öneririm.

Dikkatini çektiyse pandemi döneminde evden çalışma düzeninin hayatlarımıza girmesiyle çoğu kişi yeni hobiler edindi, çünkü hayatta çalışmaktan başka şeyler de var fikrini kazandık. Sıkılmak bizleri yaratıcılığa itti. Şimdi düşün bakalım: Sana ne yapmak iyi gelir?

3. Öncelikler ve planlamalar vs ertelemeler

Her şeyi “sonra yaparım” diye erteleyicilerden misin yoksa düzen plan olmadan asla diyenlerden mi? İş yığılmalarıyla karşı karşıya kaldığın durumlarda öncelikleri belirlenen bir iş listesi hazırlamak senin “hangisinden başlasam” kafa karışıklıklarını da “yaptığımın arkası kesilmiyor” stresini de  ortadan kaldıracaktır.

4. Sağlığını koru

İyi beslenmek ve spor yapmanın sadece fiziksel sağlığımızı korumadığını, aynı zamanda ruh sağlığımıza da iyi geldiği üzerine sayısız bilimsel makale var. Fiziksel sağlık ve ruh sağlığı bir bütün. Bu terazinin bir kefesine ne kadar çok şey koyarsan karşı kefeden o kadar çok şey kazanıyoruz. Spor yapmak, “iyi” gıdalar almak, kaliteli bir uyku uyumak sana iyi gelir. Bunu önemsemelisin.

5. Stres tetikleyicilerinden uzak durmak

  • Tüm sorumluluğu üzerine almak,
  • Mükemmelliyetçi olmak,
  • Aşırı görev almak,
  • Olumsuzu düşünmeye eğilimli olmak,
  • Kontrol edilemeyecek koşulları kontrol etmeye çalışmak…

Bazen iş yerimizin bu kadar stresli haline gelmesini sağlayan faktörler bu yazdıklarım olabiliyor. Gerçek şu ki bu iş yerinle değil seninle ilgili, sen bu özelliklerini değiştirip geliştirmedikçe sen nereye gitsen bu özelliklerini yanında taşıyacaksın.

İyi haber şu ki, bu özelliklerin ne kadarına sahip olduğunu bilmen iyi bir başlangıç olur. Bunları değiştirmek, “Bunu da ben yaparım” derken ” Bir dakika yine çok yüklendin kendine” diye düşünerek hareket edebilmek, senin kendi otomatik davranışlarını fark edebilmenle mümkün. “Anda kalmak” bu yüzden önemli. “Ben bu davranışı neden yapıyorum?”, ” Bu davranışım ve söylemim bilinçli bir seçim mi?”, ” Acaba yine olumsuz tarafından bakıp yaptığım işten tatmin olamıyor muyum?” şeklinde düşünmeye başlayarak gelişim tohumlarını ekebilirsin.

Zihin.co’dan bir öneri

Tüm bu söylediklerimiz senin için yeterli değilse, bunları yapıp da stres düzeyin çok yüksek olmaya devam ediyor ve sen kendini sakinleştirmede güçlük çekiyorsan bir ruh sağlığı uzmanından destek almanı öneririz. Böylece senin farkında olmadığın stres faktörlerinin farkına varman ve fark ettiğin tüm stres faktörlerinin senin üzerindeki etkisi üzerine bakış açını değiştirmen kolaylaşacaktır.

Gelişim Psikoloğu Ayşegül Gürel
İçindeki çocukla dost kalmış bir gelişim psikoloğu, müziksever bir çift-aile terapisti.