Olumsuzluk Yanlılığı Nedir?

Eleştiriler genellikle iltifatlardan daha büyük bir etkiye sahiptir ve kötü haberler genellikle iyiden daha fazla dikkat çeker...

Eleştiriler genellikle iltifatlardan daha büyük bir etkiye sahiptir ve kötü haberler genellikle iyiden daha fazla dikkat çeker. Bunun nedeni, olumsuz olayların beynimiz üzerinde olumlu olanlardan daha fazla etkisi olmasıdır. Biz psikologlar bunu olumsuzluk yanlılığı olarak adlandırıyoruz.

Olumsuzluk Yanlılığı Nedir?

Araştırmalara göre biz insanlar;

  • Travmatik yaşantıları olumlu yaşantılardan, eleştirileri övgülerden daha net hatırlarız
  • Aynı derecede olumlu ve olumsuz iki olaydan olumsuz olana daha güçlü duygusal tepki veririz
  • Olumsuz şeylere olumlu olanlardan daha sık kafa yorarız
  • Kötü haberler diğerlerine göre daha çok dikkatimizi çeker

Bu gerçeklik, kötü ilk izlenimleri değiştirmenin neden bu kadar zor olduğunu ve geçmiş travmaların neden bu kadar uzun süreli etkilere sahip olduğunu açıklıyor. 

Örneğin, gün içinde biri seni olumsuz biçimde eleştirdi. Eve döndüğünde ailen günün nasıl geçtiğini sorduğunda, günün geri kalanı oldukça iyi olmasına rağmen kötü diye cevaplama olasılığın oldukça yüksektir.

Üzerinden yıllar geçmiş olsa bile arkadaşlarının önünde rezil olduğun bir anı hala canlı bir şekilde hatırlayabilirsin. Arkadaşların muhtemelen tamamen unutmuş olsa da…

Bu olumsuzluk yanlılığımız olumsuzlara olaylara daha çok odaklanarak onları olduğundan daha önemli algılamamıza yol açar.

Niçin olumsuza daha eğilimliyiz?

İnsanlık tarihinin başlarındaki dünya çok daha tehlikeli bir yerdi, yaşamak bir ölüm kalım meselesiydi. Dolayısıyla insanlar çevredeki tehlikelere ve kötü şeylere daha fazla dikkat verdiklerinde hayatta kalma olasılıklarını artırıyordu. Yani evrimsel olarak, olumsuzluklar üzerinde olumludan daha fazla durma eğilimimiz aslında beynimizin bizi güvende tutmasının bir yoludur:)

Peki daha olumlu olmak için ne yapılabilir?

Olumsuzluk yanlılığı sevdiklerinle ilişkilerinize zarar vermene ve hayata karşı karamsar bir bakış açısı geliştirmene neden olarak zihinsel sağlığına zarar verebilir. Ancak, bunun farkında olman, hayata daha olumlu bakabilmek için adımlar atabileceğin anlamına gelir. Olumsuz düşüncelerini değiştirmek için atabileceğin adımlar var.

Olumlu iç sesini aç

Olumsuz iç sesin konuşmaya başladığında onunla mücadele edecek olumlu bir iç ses geliştirmeye çalış. Başlarda zor olsa da zamanla alışkanlık haline gelecek ve olumsuz iç sesinle mücadelen kolaylaşacaktır. Örneğin, “İş arkadaşım bana bir eleştiride bulundu ama bunu gelişimim için yaptı, uyarmasa hiç farkına varmayabilirdim. Ayrıca diğer iş arkadaşlarım da olumlu geribildirimler verdi.” gibi.

Olumlu anlara dikkatini ver

Olumlu bir şey olduğunda, o ana gerçekten odaklanmak için bir dakikanı ayır. Bulunduğun anın fotoğrafını çeker gibi zihninde birkaç kez tekrarla ve o anın hissettirdiği güzel duygulara odaklan.

Zihin.co’dan not

Olumsuzluk yanlılığı ilişkiler, iş hayatı, aile ve arkadaşlıklar gibi hayatın pek çok alanına yansıyarak sana zarar verebilir, bu nedenle bu önyargıyla mücadele etmek için adımlar atmak zihinsel sağlığını artırmada rol oynayabilir.

Klinik Psikolog Özgecan Nuryüz
Olmak istediğin yerde, olmak istediğin kişi olmana yardımcı olmaya kendini adamış bir psikolog, doktora öğrencisi, hayata anlam katan her şeyin meraklısı…