Stres Nasıl Oluyor da Hastalığa Dönüşebiliyor?

Birçok hastalığın fiziksel boyutlarının arkasında stresin gizlendiğini biliyor muydun? Stres-hastalık ilişkisinin nasıl oluştuğuna beraber bakalım...

Virginia Satir “Problem problem değil, problemle nasıl başa çıktığınız problemdir” der. Yani bir problemle nasıl başa çıktığımız o konuyu problem haline getirendir.

Çocukluğundan şu ana kadar hayatta kalmak adına öğrendiğin baş etme mekanizmaların senin hayatta kalmana yardım etmiş olabilir. Ama bugün hala kullandığın o baş etme mekanizması sana zarar da veriyor olabilir. Bu mekanizmanın ne kadar sana zarar veriyor olduğunu fark etmek, sağlıklı yeni mekanizmalar fark edip problemlerele başa çıkmaya yönlendirmek gelişimin en önemli adımı olacaktır.

Hastalık, rahatsız edici bir durumdur. İnsanın sağlıklıyken çok da farkında olmadığı yaşamsal önemdeki fizyolojik ve psikolojik süreçlerine ciddi bir darbe vurur. Özellikle de kronik hastalığı olan biri, vücudunun sınırlarını bu hastalık yoluyla fark etmeye başlar. Eskilerin bilgeliğine dayanan sezgiler ve öğretiler, fiziksel rahatsızlıkları kişinin kişilik yapısıyla, psikolojik durumuyla, özellikle de stresle ilişkilendirir. Oysa modern tıp, söz konusu zihin ve beden olduğunda, kişinin hastalık başlamadan önceki duygusal şartlarını veya bunların hastalığın seyrini ve nihai durumunu nasıl etkilediğini gözden kaçırabilmektedir.

Vücudunuz Hayır Diyorsa- Gabor Mate

Fiziksel ve kimyasal bir yanıt

Stres güçlü ve duygusal uyarıcılara verilen karmaşık bir dizi fiziksel ve biyokimyasal yanıttır. Fizyolojik açıdan duygular, insanın sinir sistemindeki elektriksel, kimyasal ve hormonal yükleri boşaltır. Duygular, ana organlarımızın işlevini, bağışıklık savunmalarımızın bütünlüğünü ve vücudun fiziksel durumunun yönetilmesine yardımcı olan dolaşımındaki birçok biyolojik maddenin çalışmasını etkiler ve aynı zamanda bundan etkilenir.

Duyguların bastırılması

Duygular bastırıldığında, vücudun hastalığa karşı savunmasın kırılır. Bastırma -duyguları farkındalıktan kopartma ve bilinçaltına itme- fizyolojik savunmalarımızın düzenini bozup kafasını karıştırır; bunun sonucu olarak bazı insanlarda bu savunmalar yolunu şaşırtıp sağlığını korumak yerine, kişiye zarar verir hale getirir.

Neyin ne oranda var olduğu

Duyguları bastırma dinamikleri hepimizin içinde çalışıyor. Sağlık veya hastalık sadece bunu ne oranda yaptığın veya insanı hastalığa yatkın hale getiren faktörlerin – örneğin, kalıtım veya çevresel tehlikeler gibi- de varlığı veya yokluğu meselesi aktif olan konu. Stresten ne kadar etkinlendiğin, bunu hayatında ne kadar aktive ettiğin, hangi sıklıkla buna maruz kaldığın gibi faktörler de etkilidir.

Zihin.co’dan bir öneri

Stres- hastalık ilişkisine en yakından bakmak istersen bu yukarıda bahsettiğimiz kitabı okumanı öneririz. Kitabın içerisinde ayrıntılı şekilde bu ilişkiden bol örneklerle açıklanırken, kitabın sonlarına doğru hayatınızla ilgili baş etme şekillerinizi değiştirmek konusunda önerilerde bulunuyor.

Gelişim Psikoloğu Ayşegül Gürel
İçindeki çocukla dost kalmış bir gelişim psikoloğu, müziksever bir çift-aile terapisti.